Thứ Ba, tháng 2 28, 2017

Bị sặc hoặc hóc dị vật Không móc họng, cố nuốt

Bấm ĐỀ XUẤT để bắt đầu tham gia CHAT ĐÊM trên Facebook.



Loading...

Hóc dị vật, chỉ sau vài phút nạn nhân có thể tử vong do bị bít đường thở. Vì vậy, sơ cứu ban đầu khi hóc là vô cùng quan trọng. Bạn có thể tham khảo cách sơ cứu từ các gợi ý của các chuyên gia dưới đây.. Các bác sĩ của Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai vừa xử lý thành công hai ca dị vật phế quản ở hai bệnh nhân.

Các bác sĩ của Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai vừa xử lý thành công hai ca dị vật phế quản ở hai bệnh nhân. Đây là hai trường hy hữu: một dị vật là viên thuốc con nhộng còn nguyên vỏ nhôm sau 1 tháng nằm trong phế quản bệnh nhân và một dị vật là hạt hồng xiêm được tìm thấy sau đúng 1 năm.

Người lớn cũng bị hóc dị vật

Bệnh nhân Đ.V.T (47 tuổi, Nghĩa Hưng, Nam Định) đến khám tại phòng khám Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai ngày 20/02/2017 trong tình trạng ho kéo dài, đau ngực bên phải. Qua thăm khám, các bác sĩ phát hiện bệnh nhân bị giãn phế quản, theo dõi dị vật đáy phế quản phải. Sau 1 tuần điều trị, đến ngày 27/02/2017, bệnh nhân được tiến hành nội soi phế quản gây mê gắp ra dị vật là một hạt hồng xiêm và có nhiều dịch mủ đục phía dưới chỗ tắc.


Sau khi lấy dị vật ra khỏi đường thở, bệnh nhân hết ho, cảm thấy dễ chịu và dễ thở.

Theo BS. Phan Thanh Thủy - Trung tâm Hô hấp, cách đây 1 năm, bệnh nhân có ăn hồng xiêm bị sặc (nhưng không nghĩ có hạt hồng xiêm bị mắc trong phổi). Sau đó, bệnh nhân bị ho kéo dài và đau tức ngực bên phải, đã đi khám nhiều nơi nhưng không phát hiện ra bệnh.

Trước đó, ngày 22/02/2017, Trung tâm Hô hấp cũng phát hiện và gắp thành công một viên thuốc con nhộng còn nguyên vỏ nhôm từ phế quản gốc bên phải của một bệnh nhân nam 67 tuổi đến từ xã Vũ Phúc, TP. Thái Bình.

Theo hồ sơ bệnh án, ngày 22/02/2017, bệnh nhân H.V.H (67 tuổi, TP. Thái Bình) được nhập viện trong tình trạng ho kéo dài, đã đi khám và điều trị một số nơi nhưng không đỡ. Bằng kinh nghiệm nghề nghiệp và dựa vào kết quả phim chụp, các bác sĩ của Trung tâm Hô hấp phát hiện có một dị vật ở phế quản gốc bên phải. Ngay lập tức, bệnh nhân được chỉ định nội soi gây mê lấy dị vật.

Sau khoảng 20 phút, các bác sĩ đã gắp được một viên thuốc comazil (là một loại thuốc chữa cảm cúm) còn nguyên vỏ nhôm từ phế quản gốc bên phải của bệnh nhân. Theo PGS.TS.BS. Vũ Văn Giáp - Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai, đây là một trường hợp khá hy hữu bởi dị vật mà các bác sĩ lấy ra được là một viên thuốc con nhộng còn nguyên vỏ nhôm bên ngoài rất sắc nhọn nên có nguy cơ gây tổn thương và viêm phế quản, viêm phổi rất cao.


Hạt hồng xiêm lấy ra từ phế quản bệnh nhân.

Theo người nhà bệnh nhân kể, trước đây khoảng 1 tháng, bệnh nhân bị ho nên đã tự ra hiệu thuốc mua thuốc về uống. Được cô “dược sĩ” bán cho khoảng 20 viên mỗi liều cho riêng vào 1 túi nên khi uống bệnh nhân đã cho cả vốc thuốc đó vào miệng mà quên không kiểm tra thuốc đã bóc vỏ hay chưa. Sau khi uống, bệnh nhân xuất hiện triệu chứng của hội chứng xâm nhập: ho sặc sụa, khó thở..., sau đó vài ngày có sốt nhẹ. Bệnh nhân đã đi khám ở một vài phòng khám nhưng không phát hiện ra nguyên nhân.

“Thật may mắn khi ông nhà tôi gặp được các bác sĩ của Bệnh viện Bạch Mai đã tìm thấy và lấy được viên “thuốc ho” nhưng đã làm ông ấy ho cả tháng nay. Ngay sau khi lấy được dị vật, ông nhà tôi đã hết ho hoàn toàn, cảm thấy dễ chịu và không còn khó thở nữa”, bà V.T. H. - vợ bệnh nhân phấn khởi cho biết.

Lời khuyên của thầy thuốc
Từ hai trường hợp bệnh nhân trên, GS.TS. Ngô Quý Châu - Phó Giám đốc BV Bạch Mai, Giám đốc Trung tâm Hô hấp Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo: Người dân không nên tự ý mua thuốc về uống và chỉ uống thuốc theo đơn có hướng dẫn của bác sĩ; Khi uống thuốc, bệnh nhân cần đọc kỹ hướng dẫn và kiểm tra đơn thuốc xem đã uống đúng liều lượng, đúng thời gian, đúng loại thuốc và cách sử dụng...Đặc biệt, người bệnh cần uống từ từ để chắc chắn đã bóc hết vỏ nhựa, vỏ nhôm để tránh những trường hợp đáng tiếc như trên.
Với những bệnh nhân bị sặc hoặc hóc dị vật, cần đến bệnh viện hoặc các cơ sở y tế chuyên khoa để kiểm tra và xử lý kịp thời, tránh các biến chứng có thể xảy ra như: rách, xước đường thở, đường tiêu hóa, gây nhiễm trùng, áp-xe…
Đối với những trường hợp hóc dị vật là những vật sắc nhọn, đã được nuốt sâu vào trong phế quản, các bác sĩ cũng khuyến cáo không được sử dụng thủ thuật Heimlich hoặc gây nôn vì sẽ gây tổn thương thêm (chỉ áp dụng đối với trường hợp hóc dị vật là những vật tròn, nhỏ, không sắc cạnh và chưa đi sâu vào trong phế quản).

Sơ cứu ban đầu khi hóc dị vật


Hình minh họa sơ cứu trẻ khi bị hóc dị vật bằng thủ thuật Heimlich. Ảnh: TL.

1. Hóc cá rô hiếm gặp

Mới đây, các bác sĩ Khoa Tai-Mũi-Họng (BV Chợ Rẫy) đã cứu được một ca hóc cá rô hy hữu. Nạn nhân là anh Trần Ngọc Khá, SN 1979 ở Long An. Trong lúc bắt được cá rô anh đã ngậm vào miệng, không ngờ con cá vùng vẫy chui tọt vào họng. Sau khi bác sĩ tiến hành phẫu thuật mở khí quản và gắp chú cá rô ra khỏi vị trí thanh quản, anh đã được cứu sống.

PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng – Trưởng Khoa Nhi (BV Bạch Mai) cho biết, đây là tai nạn hóc dị vật hiếm gặp và may mắn cứu kịp thời. Dị vật đường thở hay gặp là hạt lạc, ngô, hạt dưa, hạt na, hạt chôm chôm, hạt nhãn, mẩu xương, đốt xương cá, đồ chơi… Ở người lớn, dị vật đường thở xảy ra do ăn uống bị sặc, nghẹn, chất nôn trào ngược vào đường thở. Ngoài ra cũng có thể do tai nạn làm cho máu, chất dịch, răng, đất rơi vào đường thở. Cũng có trường hợp nuốt phải đinh, móc câu cá... Khi bị hóc, nghẽn đường thở, người bị nạn thường có những biểu hiện ho sặc sụa, tím tái mặt mày, khó thở do dị vật mắc vào thanh quản. Nhiều trường hợp giãy giụa, mặt đỏ bừng, ngã vật xuống vì thiếu ôxy.

2. Không nên áp dụng cách chữa mẹo

PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng cho biết, khi hóc dị vật cần tránh cố gắng móc dị vật ra khỏi miệng vì chưa chắc lấy ra được mà có khi đẩy dị vật vào sâu hơn. Việc móc họng hay dùng vật cứng móc, ngoáy họng sẽ làm trầy xước gây nên những tai biến: Viêm thanh quản, viêm tấy có mủ… Với trẻ nhỏ, nhiều cha mẹ khi thấy con bị nôn ói, sặc lại lấy tay vuốt xuôi. Điều này vô tình làm dị vật chui sâu vào phổi, khiến tình trạng trở nên nguy hiểm hơn.

Theo BS Vũ Hải Long - Trưởng Khoa Tai - Mũi - Họng (BV Nhân dân 115, TPHCM), nhiều người khi ăn uống mắc dị vật như xương còn cố nuốt nguyên cục cơm, hoa quả hoặc dùng chiếc lá có cột cọng chỉ để lấy dị vật ra… Điều này sẽ rất nguy hiểm. Dị vật đó thật nhỏ có thể trôi vào thực quản và được đưa ra ngoài theo đường tiêu hóa thì không sao. Còn không may dị vật trôi vào sâu hơn bị mắc lại mà không được lấy ra kịp thời dễ làm tổn thương, viêm, áp xe ở vị trí nó mắc. Hơn nữa, nó có thể chặn toàn bộ đường thở nếu bị mắc lại, khiến nạn nhân ngưng thở.
Những trường hợp hóc vật sắc nhọn như đinh, móc câu… không nên áp dụng cách chữa mẹo trước khi tìm đến cơ sở y tế. Việc chữa trị này khiến vật sắc nhọn có thể chọc vào động mạch chủ gây chảy máu, lúc này để lấy dị vật không chỉ đơn giản là nội soi mà phải tiến hành phẫu thuật rất phức tạp.


Anh Trần Ngọc Khá may mắn được sống sót vì được cấp cứu kịp thời. Ảnh: Thanh Giang.

3. Sơ cứu bằng thủ thuật Heimlich

Thủ thuật Heimlich là thủ thuật dùng để cấp cứu khi có dị vật lọt vào đường thở và choán gần hết diện tích của đường thở. Nguyên tắc của Heimlich là tạo một lực tác động mạnh, đột ngột vào 2 buồng phổi bằng cách vỗ từ lưng hoặc ép vào cơ hoành, mục đích tạo ra một áp lực lớn đột ngột trong đường hô hấp đẩy dị vật ra ngoài.

Việc sơ cứu khi hóc dị vật vô cùng quan trọng, nếu xử lý đúng cách và kịp thời sẽ không nguy hiểm đến tính mạng. Nếu không kịp thời chỉ sau 5 phút, dị vật chèn đường thở sẽ dẫn tới ngừng thở, suy hô hấp.... Với vật có hình dáng góc cạnh cần có sự can thiệp của các bác sĩ chuyên khoa Tai - Mũi - Họng.

* Với người lớn:

Để bệnh nhân đứng, người cúi ra trước, người cấp cứu đứng phía sau, hai tay ôm bụng sát trên xương ức dùng cả thân người mình giật mạnh từ trước ra sau và từ dưới lên trên để làm tăng áp lực trong lồng ngực tống dị vật ra. Cần làm động tác nhanh và dứt khoát.

Khi nạn nhân ngã xuống phải lật nghiêng người hoặc nằm ngửa nhưng đầu nghiêng. Sau đó lấy hai bàn tay ấn vào phía trên xương ức thật mạnh từng cái một. Sau mỗi đợt ép dùng 2 - 3 ngón tay để móc khoang miệng kiểm tra xem dị vật ra chưa.

* Với trẻ nhỏ:

Với trẻ nhỏ dưới 1 tuổi cần đặt trẻ nằm sấp đầu thấp trên một cánh tay, dùng lòng bàn tay kia vỗ lưng 5 lần mạnh và nhanh vùng giữa 2 xương bả vai, sau đó lật ngửa trẻ lại. Nếu còn khó thở, dùng 2 ngón tay ấn ngực 5 lần. Trẻ 5 – 7 tuổi thì đặt em bé vắt qua đùi, vỗ 5 cái vào vùng lưng phía sau phía trên ngực.

4. Xử lý khi chỉ có một mình

Theo các chuyên gia, nếu bị nạn khi chỉ có một mình, để đẩy dị vật ra ngoài, bạn hãy tự đẩy ép bụng bằng cách đứng tựa lưng vào tường phẳng. Sau đó, dùng một bàn tay nắm chặt, tì sát phần ngón cái và ngón trỏ vào vùng bụng phía trên, ngay dưới xương ức (lòng bàn tay úp xuống). Lấy nắm tay còn lại đấm mạnh vào nắm tay trên bụng theo chiều từ trước ra sau và từ dưới lên từng cái một. Nếu dị vật chưa ra hãy dùng ghế dựa áp phần bụng phía trên rốn lên bờ trên của tấm tựa lưng. Sau đó dùng sức nặng của thân người gập xuống thành ghế tạo sức ép đẩy không khí từ trong ra, dị vật sẽ bị bắn ra.
Lưu ý, sau các bước sơ cứu nếu dị vật hóc ra được thì vẫn cần đưa nạn nhân đến bệnh viện kiểm tra đề phòng dị vật có thể sót.

Bài, ảnh: Mai Thanh


→ CLICK để theo dõi những bài viết hay nhất mà CHAT ĐÊM chọn lọc



Loading...
Bài trước
Bài tiếp theo